Ana içeriğe geç
Forestos — Forest Compliance Intelligence

FSC ve PEFC

FSC ve PEFC Sertifikası Nedir? Gözetim Zinciri ve EUDR İlişkisi

FSC ve PEFC sertifikaları, ormanların belirli yönetim standartlarına göre işletildiğini veya orman kökenli malzemelerin tedarik zincirinde ilgili sertifikasyon kurallarına göre izlendiğini gösterir. İşletmeniz için gereken belge, ormanı yönetmenize, malzemeyi işlemenize ya da sertifikalı ürün ticareti yapmanıza göre değişir. Bu sertifikalar müşteri taleplerini karşılamaya ve kaynak bilgisini doğrulamaya yardımcı olur; EUDR kapsamındaki durum tespiti yükümlülüğünün yerine geçmez.

Güncelleme: 7 dk okuma

FSC Nedir?

FSC, Forest Stewardship Council adının kısaltmasıdır. Orman yönetimi ve orman kökenli ürünlerin gözetim zinciri için standartlar geliştiren uluslararası bir sistemdir. Orman yönetiminde çevresel ve sosyal gereklilikleri, tedarik zincirinde ise malzemenin tanımlanmasını ve sertifikasyon beyanının izlenmesini ele alır.

“FSC sertifikası nedir?” sorusunun üretici açısından yanıtı çoğunlukla gözetim zinciri sertifikasıdır. Mobilya, kâğıt, ambalaj veya kereste üreten bir işletmede bu belge, sertifika kapsamındaki malzemenin satın almadan satışa kadar nasıl kontrol edildiğini gösterir.

FSC belgesi, firmanın bütün ürünlerinin kendiliğinden sertifikalı olduğu anlamına gelmez. Satın alınan ürünün belge kapsamına girmesi ve satış belgelerinde uygun FSC beyanıyla tanımlanması gerekir. Bu nedenle tedarikçiden yalnız sertifika kopyası istemek, belirli bir sevkiyatın niteliğini doğrulamak için yeterli değildir.

PEFC Nedir?

PEFC, ulusal orman sertifikasyon sistemlerini uluslararası gerekliliklere göre değerlendiren ve onaylayan bir çatı yapıdır. Açılımı Programme for the Endorsement of Forest Certification şeklindedir. Ulusal sistemlerin değerlendirilmesi, PEFC yaklaşımının temel parçalarından biridir.

PEFC sertifikası da orman yönetimi ve gözetim zinciri açısından ele alınır. Üretici veya tüccar için gözetim zinciri, satın alınan orman kökenli malzemenin ilgili kurallarla takip edilmesini ve satışta kullanılan PEFC beyanının kayıtlarla desteklenmesini sağlar.

FSC ile PEFC arasında seçim yaparken müşterinin satın alma şartnamesini inceleyin. Talep edilen sistem, ürün grubu ve beyan türü açık olmalıdır. Belgeler farklı sistemlere aittir; müşterinin belirli bir sertifika talebini diğer belgenin karşılayacağını varsaymayın.

Orman Yönetimi ile Gözetim Zinciri Sertifikası Arasındaki Fark Nedir?

Orman Yönetimi Sertifikası

Orman yönetimi sertifikası, orman alanındaki uygulamalara odaklanır. Ormanın nasıl işletildiği, doğal değerlerin nasıl korunduğu ve ilgili sosyal gerekliliklerin nasıl karşılandığı değerlendirilir.

Bu belge, orman kaynağının yönetimine ilişkindir. Bir mobilya üreticisinin üretim kayıtlarını veya bir kâğıt tüccarının satış beyanlarını tek başına kapsamaz.

Gözetim Zinciri Sertifikası

Gözetim zinciri, İngilizce Chain of Custody ifadesinin karşılığıdır ve CoC olarak kısaltılır. FSC CoC, malzemenin tedarik, kabul, depolama, işleme ve satış aşamalarındaki kontrollerini kapsar.

İşletme, hangi girdinin hangi beyanla alındığını ve hangi ürünün hangi beyanla satıldığını kayıtlarında gösterebilmelidir. Üretimde malzemenin tanımlanması, miktar hareketlerinin izlenmesi ve ilgili kontrol yönteminin uygulanması bu yapının parçalarıdır.

Örneğin sertifikalı kâğıt satın alan bir ambalaj üreticisi, satın alma kaydını üretim ve satış kayıtlarıyla ilişkilendirmelidir. Tedarikçinin sertifikası, ambalaj üreticisinin kendi süreçlerini belgelendirme ihtiyacını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

FSC Etiketleri Ne Anlama Gelir?

FSC etiketi, ürünün orman kökenli içeriğine ilişkin bilgi verir. Etiket seçimi, ambalaj tasarımında serbestçe verilecek bir karar değildir; malzemenin niteliği ve uygulanabilen FSC beyanıyla uyumlu olmalıdır.

  • FSC 100: Üründeki orman kökenli malzemenin tamamının FSC sertifikalı ormanlardan geldiğini ifade eder.
  • FSC Karışık: FSC sertifikalı malzeme, geri dönüştürülmüş malzeme ve kontrollü kaynaklardan gelen malzemenin sistemin izin verdiği bileşimlerini kapsar.
  • FSC Geri Dönüştürülmüş: Üründeki orman kökenli malzemenin tamamının geri dönüştürülmüş olduğunu ifade eder.

FSC Karışık etiketi, içeriğin tamamının FSC sertifikalı ormandan geldiği şeklinde okunmamalıdır. Kontrollü kaynak da FSC sertifikalı ormanla aynı anlama gelmez. Etiketlerin bu ayrımı, satın alma şartnamesi hazırlanırken önem taşır.

FSC Logosu Nasıl Kullanılır?

FSC logosu için uygun marka kullanım lisansı gerekir. Ürün üzerinde etiket kullanımı ile kurumsal tanıtımda logo kullanımı farklı koşullara tabi olabilir; uygulanacak koşullar işletmenin rolüne göre kontrol edilmelidir.

Tedarikçinizin logosunu veya lisans kodunu kendi ürününüze kopyalamayın. Baskı öncesinde ürünün uygunluğunu, kullanılacak etiketi ve gerekli onay sürecini belgelendirme kuruluşunuzla ya da ilgili lisans yetkilisiyle netleştirin.

FSC Belgesi Nasıl Alınır?

Başvuru öncesinde belgelendirilecek faaliyetleri belirleyin. Hangi ürün gruplarının, tesislerin ve işlemlerin kapsamda olacağı açıklığa kavuşmadan yalnız belge talebi üzerinden ilerlemek, hazırlık sırasında eksiklerin ortaya çıkmasına neden olabilir.

Süreç genel olarak şu çalışmaları içerir:

  • Yetkili kuruluşun seçilmesi: İlgili sistem ve kapsam için akredite bir belgelendirme kuruluşuna başvurulur.
  • Gözetim zincirinin kurulması: Satın alma, malzeme kabulü, depolama, üretim ve satış prosedürleri hazırlanır; sorumlular belirlenir.
  • Kayıtların oluşturulması: Tedarikçi doğrulamaları, malzeme hareketleri ve satış beyanları izlenebilir hâle getirilir.
  • Denetim: Belgelendirme kuruluşu uygulamaları ve kayıtları değerlendirir; belirlenen uygunsuzluklar giderilir.
  • Belgelendirme ve takip: Olumlu karar sonrasında sertifika düzenlenir, uygunluğun devamı yıllık gözetim denetimleriyle değerlendirilir.

Başvuru dosyasının hazırlanması ile sistemin işletilmesi farklı işlerdir. Personelin prosedürü bilmesi, depodaki malzemeyi tanıyabilmesi ve satış belgesini doğru düzenlemesi gerekir. Denetim hazırlığını yalnız yazılı prosedürlerden ibaret görmeyin.

PEFC belgesi için de ilgili gözetim zinciri gerekliliklerine göre hazırlık, yetkili kuruluş tarafından denetim ve yıllık gözetim söz konusudur. Kullanılacak prosedürleri seçilen sistemin güncel gerekliliklerine göre düzenleyin.

FSC ve PEFC Sertifikası Nasıl Sorgulanır?

FSC sorgulama işlemi, FSC’nin kamuya açık FSC Search sertifika veritabanından yapılır. PEFC için Find Certified sertifika arama aracı kullanılır. Aramaya mümkünse sertifika koduyla başlayın; firma adıyla bulunan kaydın doğru tüzel kişiye ait olduğundan emin olun.

Kontrol sırasında şu bilgileri birlikte değerlendirin:

  • Sertifika kodu ile tedarikçinin unvanının eşleşmesi.
  • Sertifikanın geçerlilik durumu ve ilgili işlem tarihindeki durumu.
  • Satın alınan ürün grubunun sertifika kapsamında bulunması.
  • İşlemi yapan tesisin veya birimin kapsama dâhil olması.
  • Satış belgesindeki sertifikasyon beyanının ürünle ve kayıtla uyumu.

Geçerli görünen bir sertifika, tedarikçinin sattığı her ürünün sertifikalı olduğunu göstermez. Veritabanı kaydını fatura veya satış belgesiyle karşılaştırın; belirsizlik varsa tedarikçiden açıklama isteyin.

Satın alma ekibinin kontrol sonucunu ilgili tedarikçi ve sipariş kaydıyla ilişkilendirmesi yararlıdır. Böylece daha sonra aynı sevkiyat incelendiğinde hangi belgenin kontrol edildiği görülebilir.

FSC ve PEFC, EUDR’nin Yerine Geçer mi?

Hayır. FSC ve PEFC sertifikaları, EUDR kapsamında bilgi toplama ve risk değerlendirmesinde destekleyici kanıt olabilir. Ancak sertifika sahibi olmak, ürünün EUDR koşullarını karşıladığını tek başına göstermez.

Tüzük (AB) 2023/1115 kapsamında ürünün 31 Aralık 2020’den sonra ormansızlaşmaya yol açmamış olması, üretim ülkesinin ilgili mevzuatına uygun üretilmesi ve durum tespiti beyanıyla desteklenmesi gerekir. Sertifika kontrolüne ek olarak ürünün kaynağı, parsel bilgileri ve yasallık kanıtları değerlendirilir.

EUDR yalnız odunla sınırlı değildir. Sığır, kakao, kahve, palmiye yağı, kauçuk, soya ve odun ile bunlardan elde edilen, Ek I’de sayılı ürünleri kapsar. Ürün kapsamını belirlerken yalnız ticari ürün adına dayanmayın; ilgili ürün kodunu da inceleyin.

Durum tespiti bilgi toplama, risk değerlendirmesi ve risk azaltma adımlarından oluşur. Düşük riskli ülkelerden tedarikte basitleştirilmiş durum tespiti uygulanabilse de bilgi toplama devam eder. Ülkenin sınıfını Komisyonun güncel listesinden, uygulanacak koşulları güncel resmî metinden doğrulayın.

Uygulama tarihleri büyük ve orta ölçekli işletmeler için 30 Aralık 2026, mikro ve küçük işletmeler için 30 Haziran 2027 şeklindedir. İşletmenizin rolünü ve ürün kapsamını değerlendirmek için veri kaydetmeyen ücretsiz EUDR kapsam testini kullanabilirsiniz.

FORESTOS’ta Sertifika ve Gözetim Zinciri Kayıtları

FORESTOS’ta FSC ve PEFC gözetim zinciri kayıtları, sertifika geçerlilik takibi ve hatırlatmalar tutulur. İşletmeler FSC gözetim zinciri ve PEFC gözetim zinciri kayıtlarını tedarik süreçleriyle birlikte ele alabilir.

Menşe, EUDR çalışmaları için tedarikçiden hesap açtırmadan bağlantıyla parsel, belge, kesim izni, arazi hakkı ve sertifika bilgisi toplamayı destekler. Parsel düzeyinde ormansızlaşma analizi ve menşe ülke mevzuatına göre yasallık kontrol listesi, sertifika kaydının yanında gereken kanıtların incelenmesine yardımcı olur.

Beyan, parsel ve belge zinciri denetçiye tek dosyada sunulabilir. Bu kayıt düzeni, sertifika ile EUDR kanıtlarının birbirine karıştırılmadan birlikte değerlendirilmesini kolaylaştırır.

FORESTOS bir belgelendirme kuruluşu değildir ve sertifika vermez. Belgelendirme kararını ilgili yetkili kuruluş verir; platform kayıtların tutulması ve uyum çalışmalarının yürütülmesi için kullanılır.

EUDR sizi nasıl etkiliyor? 10 dakikada öğrenin.

Ücretsiz kapsam testi rolünüzü, kapsamdaki ürünlerinizi ve yükümlülük tarihinizi birkaç soruyla çıkarır; hiçbir veri kaydedilmez.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Uygulamada Tüzük (AB) 2023/1115'in ve değişikliklerinin yürürlükteki metnini esas alın.

Sık sorulan sorular

FSC Belgesi Ne İşe Yarar?

FSC belgesi, kapsamındaki orman yönetimi veya gözetim zinciri uygulamalarının ilgili standartlara göre değerlendirildiğini gösterir. İşletmenin sertifikalı ürün taleplerine yanıt vermesini ve satış beyanlarını kayıtlarla desteklemesini sağlar.

FSC ile PEFC Arasındaki Fark Nedir?

FSC kendi sertifikasyon standartları çerçevesinde çalışırken PEFC ulusal orman sertifikasyon sistemlerini onaylayan uluslararası bir çatı yapıdır. Her iki sistemde de gözetim zinciri bulunur; seçimde müşterinin talebi ve ürün kapsamı dikkate alınmalıdır.

FSC Sertifikası Nasıl Sorgulanır?

FSC Search üzerinden sertifika kodu veya firma adıyla arama yapılır. Firma bilgileri, kapsam ve geçerlilik durumu kontrol edilir; satın alınan ürünün satış belgesindeki FSC beyanıyla eşleşmesi ayrıca incelenir.

FSC Belgesi Nasıl Alınır?

İlgili kapsamda akredite bir belgelendirme kuruluşuna başvurulur ve gözetim zinciri prosedürleri işletmede uygulanır. Denetim ve varsa düzeltici çalışmaların ardından belgelendirme kararı verilir; devamında yıllık gözetim yapılır.

FSC Sertifikası EUDR İçin Yeterli mi?

Hayır, FSC sertifikası EUDR durum tespitinin yerine geçmez. Kaynak, coğrafi konum, yasallık ve ormansızlaşma açısından gereken bilgiler ayrıca değerlendirilir; “EUDR belgesi” veya “EUDR sertifikası” adıyla ayrı bir sertifika bulunmaz.

FSC Logosunu Kimler Kullanabilir?

FSC logosunu, kullanım amacına uygun lisansa sahip ve ilgili marka kurallarını karşılayan kuruluşlar kullanabilir. Sertifikalı ürün satın almak, logoyu her ürüne veya tanıtım malzemesine serbestçe yerleştirme hakkı vermez.