Ana içeriğe geç
Forestos — Forest Compliance Intelligence

İzlenebilirlik ve tedarikçi verisi

Tedarik Zinciri İzlenebilirliği: EUDR İçin Tedarikçi Verisi Toplama

Tedarik zinciri izlenebilirliği, bir ürün partisinin hangi tedarikçilerden ve hangi üretim parsellerinden geldiğini belgeleriyle birlikte geriye doğru takip edebilmektir. EUDR hazırlığında bunun karşılığı, sevk edilen ürünle parsel konumu, üretim ülkesi, miktar ve tedarikçi bilgisi arasında doğrulanabilir bir bağ kurmaktır. Bu bağı kurmak için tedarikçiden yalnızca belge istemek yetmez; gelen veriyi ilgili partiyle eşleştirmek ve eksikleri sevkiyat hazırlığı sırasında görünür kılmak gerekir.

Güncelleme: 7 dk okuma

İzlenebilirlik Nedir ve Nereden Başlar?

Bir mobilya üreticisinin satın aldığı ahşabın satıcısını bilmesi, tedarik zincirinin tamamını bildiği anlamına gelmez. Satıcı bir aracıysa ahşabın geldiği üretim alanına ulaşmak için önceki tedarikçilere ait kayıtlar da gerekir. İzlenebilirlik sistemi, satın alma kaydından başlayıp bu bağlantıları üretim parseline kadar takip etmeyi sağlar.

İleriye doğru takip de aynı derecede kullanışlıdır. Bir parsel veya tedarikçi belgesinde sorun bulunduğunda, o kaynağa bağlı hammaddenin hangi üretim partilerinde kullanıldığını ve hangi müşterilere sevk edildiğini bulabilmelisiniz.

Başlangıç noktası, işletme içinde kullanılan parti tanımını netleştirmektir. Satın alma, depo, üretim ve ihracat ekipleri aynı malzemeyi farklı kodlarla izliyorsa bu kodlar arasında eşleştirme kurulmalıdır. Aksi hâlde belgeler mevcut olsa bile hangi sevkiyatı destekledikleri anlaşılamaz.

EUDR Hangi Düzeyde İzlenebilirlik İster?

EUDR; sığır, kakao, kahve, palmiye yağı, kauçuk, soya ve odun ile Ek I'de sayılan bunlardan elde edilen ürünleri kapsar. Bir ürünün kapsamda olup olmadığını yalnızca ticari adına bakarak değerlendirmeyin. Ürün tanımını ve ilgili kodunu güncel resmi metinden doğrulayın.

Kapsamdaki ürünün 31 Aralık 2020'den sonra ormansızlaşmaya yol açmamış olması, üretim ülkesinin ilgili mevzuatına uygun üretilmesi ve durum tespiti beyanıyla desteklenmesi gerekir. İzlenebilirlik kayıtları, bu koşulların değerlendirilmesinde kullanılacak bilgileri ürünle ilişkilendirir.

Her parti için üretim ülkesi, miktar, tedarikçi bilgileri ve ürünün geldiği parsellerin konumları birlikte izlenmelidir. Faturadaki satıcı adresi, üretim parselinin konumunun yerine geçmez. Tedarikçinin sertifikası da tek başına belirli bir partinin hangi araziden geldiğini göstermez.

Beyan sorumluluğu ile veri hazırlığını birbirinden ayırmak gerekir. Beyanı ürünü AB pazarına ilk arz eden işletmeci verir; aşağı yöndeki işletmeciler ve tüccarlar önceki beyanın referans numarasını kayıtlarında saklar ve istendiğinde makama sunar. Türk ihracatçının hazırladığı kayıtlar, AB'deki alıcının bu süreçte ihtiyaç duyduğu bilgilerin sağlanmasına yardımcı olur.

Tedarikçiden Hangi Veriler İstenmeli?

Tedarikçi bilgi formu, yalnızca firma bilgilerini değil, teslim edilen ürünün kaynağını da açıklamalıdır. Her talebi ilgili sipariş veya partiyle ilişkilendirin. Tedarikçinin genel dosyasındaki bir belgenin bütün teslimatları kapsadığını varsaymayın.

Tedarikçi veri talebi şu başlıkları içerebilir:

  1. Tedarikçi ve ürün bilgileri: Firma bilgileri, teslim edilen ürünün tanımı, miktarı, üretim ülkesi ve işletmenizin kullandığı parti referansı.
  2. Parsel konumu: Ürünün geldiği bütün üretim parsellerinin koordinatları veya uygun coğrafi veri dosyaları.
  3. Üretim belgeleri: Ürüne ve menşe ülke mevzuatına göre kesim izni ya da üretimi açıklayan ilgili belgeler.
  4. Arazi kullanım hakkı: Üretim alanını kullanma hakkını destekleyen, ilgili ülke mevzuatına uygun kayıtlar.
  5. Sertifika bilgileri: Varsa FSC veya PEFC sertifikası, kapsamı ve geçerlilik bilgileri.
  6. Önceki tedarikçiler: Üretim kaynağına ulaşmak için gereken önceki tedarikçi bilgileri ve parti bağlantıları.

Bu listeyi her ülkede aynı belge adı bulunacakmış gibi kullanmayın. Yasallığı destekleyen kayıtlar, üretim ülkesinin ilgili mevzuatına göre değerlendirilmelidir. Formda belgenin hangi parseli, ürünü veya teslimatı desteklediğini açıklayan bir alan bulunması, sonraki incelemeyi kolaylaştırır.

Parsel Konumu Nasıl Toplanmalı?

Parsel büyüklüğü 4 hektara kadar olduğunda tek nokta yeterlidir; daha büyük parsellerde poligon gerekir. Sığır için konum bilgisi, hayvanların tutulduğu tesisleri kapsar. Koordinatlar en az 6 ondalık basamakla verilmelidir.

EUDR Bilgi Sistemi GeoJSON biçimini kabul eder ve bu biçimde koordinat sırası boylam, enlemdir. Tedarikçiye yalnızca “konum gönderin” demek yerine kabul edilen dosya biçimini ve beklenen alanları açıklayın. Coğrafi konum ve poligon rehberi, bu talebin hazırlanmasında kullanılabilir.

Karışık ve Birleşik Partiler Nasıl İzlenir?

Farklı kaynaklardan gelen hammaddeler aynı depoda veya üretimde birleştiğinde, çıktı partisinin kaynak ilişkileri korunmalıdır. Birleşen partilerden yalnızca en büyük miktarı sağlayan tedarikçiyi kaydetmek yeterli değildir. Karışan partide bütün kaynak parsellerin bildirilmesi gerekir.

Örneğin farklı tedarikçilerden gelen odunun aynı üretim partisinde kullanılması hâlinde, çıktı kaydı kullanılan giriş partilerine bağlanmalıdır. Bu girişlerin her biri de kendi parsellerine ve belgelerine ulaşmalıdır. Bir giriş partisinin kaynağı belirsizse birleşik partinin kaynak açıklamasında da eksik vardır.

Kütle dengesi yaklaşımı, giren ve çıkan miktarların tutarlılığını incelemeye yardımcı olur. Ancak miktarların birbirini karşılaması, üründeki hammaddenin kaynağını tek başına kanıtlamaz. EUDR açısından kaynağı bilinmeyen malzemeyi, başka bir kaynağa ait uygunluk kayıtlarıyla açıklamak mümkün değildir.

Bu nedenle miktar kontrolünü kaynak takibinin yanında yürütün. Bölünen partilerde hangi miktarın hangi çıktıya aktarıldığını, birleşen partilerde ise hangi girişlerin kullanıldığını kaydedin. Böylece depo hareketleriyle parsel bağlantıları birlikte incelenebilir.

Tedarikçi Veriyi Paylaşmak İstemezse Ne Yapılmalı?

Tedarikçi, önceki tedarikçilerini veya üretim alanlarını açıklamanın ticari ilişkilerini riske atacağını düşünebilir. İlk görüşmede verinin hangi amaçla istendiğini, kimlerin erişeceğini ve nasıl kullanılacağını açıkça anlatın. Belirsiz bir belge talebi yerine, eksik bilginin hangi ürün veya partiyle ilgili olduğunu gösterin.

Gizlilik kaygısını yönetmek için erişim yetkileri ve veri paylaşım koşulları üzerinde anlaşabilirsiniz. Ancak gizlilik düzenlemesi, gerekli kaynak bilgisinin toplanması ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Paylaşım biçimini kolaylaştırmak ile gerekli veriden vazgeçmek farklı kararlardır.

Yanıt alınamıyorsa sorunu somutlaştırın: Tedarikçi belgeye sahip değil mi, koordinat hazırlayamıyor mu, yoksa bilgiyi paylaşmak mı istemiyor? Teknik eksiklerde örnek form ve dosya açıklaması işe yarayabilir. Kaynağın belirlenemediği durumlarda ise ilgili partiyi tamamlanmış bir dosya olarak değerlendirmeyin; eksikliği alıcıyla paylaşarak tedarik kararını yeniden ele alın.

Veri Talebi ve Eksik Bilgiler Nasıl Takip Edilir?

Eposta yazışmaları içinde kalan talepler, satın alma ve kalite ekiplerinin farklı bilgiyle çalışmasına neden olabilir. Her tedarikçi veri talebi için ilgili partiyi, talep edilen alanları, gönderim zamanını, sorumlu kişiyi ve yanıt durumunu kaydedin. Hatırlatmaları da aynı kayıt üzerinden takip edin.

“Belge geldi” ile “belge kontrol edildi” ayrı durumlar olmalıdır. Gelen dosyanın açılması, ilgili ürünü kapsaması, doğru parselle eşleşmesi ve diğer kayıtlarla tutarlı olması farklı kontrollerdir. Eksik alanları tedarikçiye tek tek açıklamak, bütün formu yeniden istemekten daha uygulanabilir olabilir.

Tedarikçi değerlendirme sürecinde yalnızca yanıt hızına bakmayın. Tekrarlayan koordinat hataları, açıklanmayan kaynak değişiklikleri veya partiyle ilişkilendirilemeyen belgeler de incelenmelidir. Düzeltmenin kim tarafından yapıldığını ve önceki kaydın neden değiştiğini saklamak, sonraki denetimde kararın anlaşılmasını sağlar.

FORESTOS Menşe ile Veri Toplama Nasıl Yürütülür?

FORESTOS Menşe'de tedarikçiden hesap açtırmadan bağlantıyla veri toplanabilir. Tedarikçi; parsel bilgilerini, belgelerini, kesim iznini, arazi hakkını ve sertifika bilgilerini paylaşabilir. Tedarikçi katılımı akışı, veri talebini doğrudan ilgili bilgilerin toplanacağı forma yönlendirir.

Koordinat girişinde poligon gereken parseller, kapanmamış halkalar, ters yazılmış koordinatlar ve çakışan alanlar anında doğrulanır. Bu kontroller, dosyanın teknik sorunlarını erken aşamada görmeye yardımcı olur. Teknik doğrulama, belgenin içeriğinin veya üretimin yasallığının ayrıca incelenmesi gereğini kaldırmaz.

Menşe, üretim ülkesinin mevzuatına göre yasallık kontrol listesi sunar. Parsel düzeyindeki ormansızlaşma analizinde ağaç örtüsü, ilk değişim tarihi ve karar gerekçesi değerlendirilir; plantasyon hasadı ormansızlaşmadan ayrı sınıflanır. Ülke riski, tedarikçi riski ve parsel analizi, kural tabanlı motorun beyan riskini hesaplamasında kullanılır.

Mevcut kayıtlar CSV ve REST API ile toplu aktarılabilir. İşletmenizdeki parti yapısının bu akışa nasıl bağlanacağını değerlendirmek için demo talebi oluşturabilirsiniz.

Denetimde İzlenebilirlik Nasıl Kanıtlanır?

Denetim hazırlığında başlangıç noktası belirli bir sevkiyat olmalıdır. Bu sevkiyattan üretim partisine, kullanılan hammaddelere, tedarikçilere ve parsellere ulaşılabilmelidir. Belgeleri klasörde bulundurmak kadar, aralarındaki ilişkinin anlaşılır olması da gerekir.

Dosyada kaynak bilgileriyle birlikte yapılan değerlendirmeler, belirlenen eksikler ve bunların nasıl giderildiği görünmelidir. FSC ve PEFC kayıtları bilgi toplama ve risk değerlendirmesinde destekleyici kanıttır; EUDR uyumunun yerine geçmez.

Menşe, değiştirilemez etkinlik kaydı tutar ve denetçiye beyan, parsel ve belge zincirini tek dosyada sunmayı sağlar. Beyan hazırlama ve bağlantı bilgileri tanımlandığında toplu gönderim işlevleriyle birlikte referans numarasının alt zincire taşınmasını destekler. Dosyanızı hazırlarken EUDR denetim hazırlığı rehberinden yararlanabilirsiniz.

EUDR sizi nasıl etkiliyor? 10 dakikada öğrenin.

Ücretsiz kapsam testi rolünüzü, kapsamdaki ürünlerinizi ve yükümlülük tarihinizi birkaç soruyla çıkarır; hiçbir veri kaydedilmez.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Uygulamada Tüzük (AB) 2023/1115'in ve değişikliklerinin yürürlükteki metnini esas alın.

Sık sorulan sorular

İzlenebilirlik Nedir?

İzlenebilirlik, ürünün kaynağını ve tedarik zincirindeki hareketlerini birbirine bağlı kayıtlarla takip edebilmektir. EUDR kapsamında bu takip, ürün partisinden üretim parsellerine ve ilgili belgelere ulaşmayı içermelidir.

EUDR'de Karışık Partiler Nasıl Beyan Edilir?

Karışan partinin bütün kaynak parselleri bildirilmelidir. Giriş partileriyle çıktı arasındaki ilişki korunmalı; miktar hesabı, kaynağı belirsiz hammaddenin açıklaması olarak kullanılmamalıdır.

Tedarikçi Veri Vermezse Ne Yapılmalı?

Önce eksik bilginin ne olduğunu ve paylaşımın önündeki engeli belirleyin. Teknik destek veya gizlilik koşullarıyla sorun çözülemiyorsa eksikliği kayıt altına alın ve ilgili partiyi değerlendirmesi tamamlanmış gibi işleme koymayın.

Küçük Tedarikçiler İçin Veri Toplamak Nasıl Kolaylaştırılır?

Talebi anlaşılır alanlara bölün, belge örneklerini açıklayın ve mevcut dosyaların paylaşılmasına imkân verin. FORESTOS Menşe'deki bağlantıyla veri toplama akışı, tedarikçinin hesap açmasını gerektirmez.

İzlenebilirlik İçin ERP Yeterli mi?

ERP'nin yeterliliği, tuttuğu kayıtlara ve bunlar arasında kurduğu bağlantılara bağlıdır. Yalnızca stok ve fatura takibi yapan bir yapı; parsel konumları, kaynak belgeleri ve durum tespiti kayıtlarıyla tamamlanmalıdır.

Tedarikçi Verisinin Doğruluğu Nasıl Kontrol Edilir?

Koordinatların teknik geçerliliğini, belgelerin ilgili parti ve parselle eşleşmesini, miktarların ve kaynak bilgilerinin tutarlılığını kontrol edin. Ardından yasallık ve ormansızlaşma değerlendirmelerini destekleyen kanıtları inceleyin; formun doldurulmuş olması tek başına doğruluk kanıtı değildir.